Herabet Çerezler, İzleme Teknolojileri ve Kullanıcı Tercihleri
Bu çerez politikası, internet sayfasında kullanılan çerezler ve benzer teknolojilerin hangi amaçlarla devreye girebileceğini, kullanıcı tercihlerinin nasıl yönetileceğini ve verilerin nasıl korunacağını açıklar. Çerezlerin türü, süresi, sağlayıcısı ve işlevi teknik kullanımına göre değerlendirilmelidir. Kullanıcı, zorunlu olmayan teknolojiler için sunulan tercih seçeneklerini kullanabilir.
Kapsam ve temel ilkeler
Çerezlerin işlevi site koduna, tarayıcıya ve üçüncü taraf bileşenlere göre değişebilir. Bu nedenle kullanıcıya sunulan kategori isimleri gerçek davranışla eşleşmeli, süreler ve sağlayıcı bilgileri tahmine dayanmamalıdır. Politika ile tercih paneli aynı bilgileri vermelidir.
Çerezlerin ne olduğu
Çerezler, internet sayfası ziyaret edildiğinde tarayıcıya veya kullanılan cihaza kaydedilebilen küçük metin dosyaları ya da benzer teknolojilerdir. Bunlar oturumun sürdürülmesi, güvenlik tercihlerinin hatırlanması veya kullanıcının seçtiği dilin korunması gibi teknik işlevleri yerine getirebilir. Benzer amaçlarla yerel depolama, piksel, etiket veya yazılım geliştirme araçları da kullanılabilir; bu teknolojiler yalnızca adları farklı olduğu için kişisel veri mevzuatının dışında kalmaz. Bir teknoloji kişiyi tanımlanabilir hâle getiriyor veya kişisel veri işlenmesine yol açıyorsa, ilgili hukuki şartlar dikkate alınmalıdır.
Açık rıza ve tercih yönetimi
Zorunlu olmayan çerezlerle kişisel veri işlenmesi için gereken hukuki şart, kullanım amacına göre belirlenmelidir. Açık rıza gerekiyorsa rıza önceden, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle alınmalıdır. Kullanıcının yalnızca siteyi ziyaret etmesi, tüm çerezlere onay verdiği anlamına gelmez. KVKK Kurulu kararlarında, gerekli olmayan çerezler için aktif tercih ve kategori bazında seçim imkânı vurgulanmış; kabul, reddetme ve tercihleri yönetme seçeneklerinin dengeli sunulması iyi uygulama olarak gösterilmiştir. Onay vermemek, temel hizmetin gereksiz biçimde engellenmesine yol açmamalıdır.
Çerez kategorileri
Çerezler genellikle zorunlu, tercih, istatistik/performans ve pazarlama/reklam kategorileri altında değerlendirilir. Zorunlu çerezler, talep edilen temel işlevin veya güvenli iletişimin sağlanması için gerekli olabilir. Tercih çerezleri dil ya da görünüm seçimini hatırlayabilir. Analitik çerezler ziyaret ve hata örüntülerini ölçmeye yardımcı olabilir. Reklam çerezleri ise farklı sayfalardaki davranışları ilişkilendirerek hedefli tanıtım amacı taşıyabilir. Bu kategoriler her internet sitesinde aynı anda bulunmak zorunda değildir; gerçek teknik envanterde yer almayan bir çerez türü kullanılıyor gibi gösterilmemelidir.
Oturum ve kalıcı çerezler
Oturum çerezleri genellikle tarayıcı oturumu sona erdiğinde silinir ve sayfalar arasında geçiş sırasında gerekli teknik sürekliliği sağlayabilir. Kalıcı çerezler ise belirli bir sona erme zamanına veya silinene kadar cihazda kalabilir. Süre, çerezin adı ve amacına göre değişir; tek bir genel süre tüm çerezlere uygulanamaz. Saklama süresi, gerçek teknik envanterde ve çerez tercih panelinde açıkça gösterilmelidir. Kullanıcı, tarayıcı ayarlarından mevcut çerezleri görüntüleyebilir ve silebilir; ancak bazı zorunlu çerezlerin kapatılması sayfanın temel işlevlerini etkileyebilir.
Birinci taraf ve üçüncü taraf çerezleri
Birinci taraf çerezleri, ziyaret edilen alan adı tarafından yerleştirilen çerezlerdir. Üçüncü taraf çerezleri ise sayfaya gömülü bir hizmet veya dış sağlayıcı tarafından yerleştirilebilir. Üçüncü taraf teknolojiler, analiz, video, harita, güvenlik veya reklam işlevleriyle bağlantılı olabilir. Bir dış sağlayıcının çerez yerleştirmesi, ilgili sağlayıcıyla veri paylaşımını ve gerektiğinde yurt dışına aktarımı gündeme getirebilir. Site sahibi ve sağlayıcıların bilgilendirme ve hukuki şartları yerine getirme sorumlulukları, kullanılan teknoloji ve rollerine göre değerlendirilmelidir. Üçüncü taraf çerezleri zorunlu etiketiyle otomatik olarak sınıflandırılmamalıdır.
Çerezlerle işlenebilecek bilgiler
Çerezler veya benzer teknolojiler aracılığıyla çevrim içi tanımlayıcı, tarayıcı tercihi, oturum bilgisi, sayfa etkileşimi, yaklaşık cihaz veya bağlantı bilgisi ve kullanım istatistikleri işlenebilir. Bu veriler tek başına veya başka verilerle birleştirildiğinde belirlenebilir bir kişiye bağlanabiliyorsa kişisel veri niteliği taşıyabilir. Çerezlerden elde edilen bilgilerin hangi amaçla işlendiği açık olmalı; güvenlik için gerekli kayıtlar reklam profili oluşturmak için sınırsızca kullanılmamalıdır. Kimlik doğrulaması veya ödeme verisi gibi hassas işlemler çerezlerin genel işlevi olarak varsayılmamalı; her veri akışı ayrıca incelenmelidir.
Çerez tercihinin sonradan değiştirilmesi
Kullanıcı, ilk seçiminden sonra çerez tercihlerini yeniden değerlendirebilmelidir. Tercih paneli ulaşılabilir olmalı ve kabul edilen kategorilerin kapatılması için karmaşık bir yol izlenmesini gerektirmemelidir. Rızanın geri alınması, gelecekte ilgili çerezlerin kullanımını durdurmalıdır; daha önce hukuka uygun şekilde gerçekleşmiş işlemlerin geçmişe dönük otomatik olarak silinmesi anlamına gelmez. Tarayıcıdan çerezleri temizlemek de tercih kaydını sıfırlayabilir; böyle bir durumda kullanıcıdan yeniden seçim istenebilir. Tercih kayıtları, hangi kategorinin ne zaman seçildiğini gösterecek ölçüde tutulmalı ve gereksiz kişisel veri içermemelidir.
Tercih saklama ve rıza kaydı
Kullanıcının çerez seçimini hatırlamak için tercih kaydı tutulabilir; bu kayıt hangi kategorilerin kabul veya reddedildiğini ve tercihin ne zaman verildiğini gösterebilir. Tercih kaydının kendisi de teknik bir tanımlayıcı içerebileceğinden amacı ve saklama süresi belirlenmelidir. Rıza kaydı, kullanıcının seçmediği kategorileri etkinleştirmek için kullanılamaz. Kullanıcı seçim yaptıktan sonra seçeneklerin sessizce değiştirilmesi uygun değildir. Yeni bir amaç veya yeni bir sağlayıcı eklendiğinde önceki rızanın kapsamı yeterli değilse yeniden ve açık bir tercih alınmalıdır.
Dil ve erişilebilirlik tercihleri
Dil, görünüm veya erişilebilirlik ayarlarını hatırlayan teknolojiler kullanıcı deneyimini kolaylaştırabilir. Bu işlevler gerçekten kullanılıyorsa, hangi tercihin saklandığı ve bunun ne kadar süre korunduğu açıklanmalıdır. Bir tercih çerezi, reklam izleme amacıyla kullanılıyorsa artık yalnızca tercih çerezi olarak sınıflandırılamaz. Kişiselleştirme ile hedefli pazarlama birbirinden ayrılmalıdır. Kullanıcı tercihleri istediği zaman değiştirebilmeli ve temel içeriğe ulaşmak için pazarlama çerezlerini kabul etmek zorunda kalmamalıdır.
Gömülü içerik ve sosyal medya bileşenleri
Sayfaya gömülü video, harita, paylaşım düğmesi veya sosyal medya bileşeni üçüncü taraf sağlayıcılara bağlantı kurabilir. Bu bağlantılar, ilgili sağlayıcının kendi çerezlerini yerleştirmesine veya kullanıcı verisi almasına neden olabilir. Gömülü içerik yüklenmeden önce kullanıcının tercihi gerekiyorsa bu tercih alınmalı; dış bileşenlerin sağlayıcısı ve amacı anlaşılır şekilde belirtilmelidir. Kullanıcının bir içeriği görüntülemesi için reklam amaçlı izleme çerezlerini kabul etmesi zorunlu kılınmamalıdır. Üçüncü tarafın gizlilik ve çerez belgeleri de ayrıca incelenmelidir.
Cihaz tanımlayıcıları ve benzer teknolojiler
Çerez dışında kullanılan piksel, etiket, SDK veya yerel depolama teknolojileri de benzer izleme işlevleri görebilir. Teknolojinin adı değil, gerçek işlevi ve veri işleme sonucu önemlidir. Bir araç cihazı veya tarayıcıyı zaman içinde tanımaya yarıyorsa, kişisel veri işleme şartları değerlendirilmelidir. Site, çerez politikasının yalnızca klasik metin dosyalarını kapsadığını söyleyerek benzer teknolojilerle yapılan izlemeyi açıklama dışında bırakamaz. Kullanıcıya kullanılan yöntemler anlaşılır biçimde anlatılmalı ve gerekli tercih mekanizması sağlanmalıdır.
Yurt dışı kaynaklı hizmetler
Analitik, güvenlik veya medya sağlayıcısının Türkiye dışında bulunması, çerez aracılığıyla elde edilen verilerin yurt dışına aktarılmasına yol açabilir. Böyle bir aktarımda 6698 sayılı Kanun’un 9. maddesi ve güncel ikincil düzenlemeler esas alınmalıdır. Sağlayıcının genel gizlilik taahhüdü, tek başına KVKK kapsamındaki aktarım şartlarının yerine geçtiği anlamına gelmez. Aktarılan veri kategorisi, ülke, alıcı, amaç ve uygun güvence değerlendirilmelidir. Gerçek aktarım olup olmadığı teknik ve sözleşmesel incelemeyle belirlenmeli; varsayım üzerinden güvence verilmemelidir.
Dış bağlantılar ve çerez tercihlerinin yeniden değerlendirilmesi
Herabet markasıyla bağlantılı olduğunu söyleyen üçüncü taraf bileşenlerin teknik gerekliliği ayrıca incelenmelidir. Kullanıcı deneyimini geliştirdiği iddia edilen her teknoloji zorunlu çerez değildir. Analiz, reklam veya çapraz site takibi yapan araçlar ayrı kategoride gösterilmeli; açık rıza gereken hallerde önceden etkinleştirilmemelidir.
Çerez tercihlerini düzenli gözden geçirme
Kullanıcı, daha önce kabul ettiği bir kategorinin artık gerekli olmadığını düşünüyorsa tercih panelinden seçimini değiştirebilir. Tarayıcı geçmişini veya çerezleri temizlemek, bazı tercih kayıtlarının yeniden oluşturulmasını gerektirebilir. Birden fazla tarayıcı kullanılıyorsa ayarlar her tarayıcı için ayrı yönetilir. Tercih ekranında kabul, ret ve ayarları değiştirme seçenekleri açık ve kolay erişilebilir olmalıdır.
Mobil cihazlarda çerez ve uygulama tercihleri
Mobil tarayıcılar ve uygulama içi web görünümleri, çerezleri ve benzer tanımlayıcıları masaüstü tarayıcılardan farklı şekilde yönetebilir. Kullanıcı, mobil cihazındaki gizlilik ayarlarını ve site tercih panelini birlikte değerlendirmelidir. Uygulama içinden açılan bir sayfa, cihazın reklam kimliği veya uygulama izinleriyle bağlantılı veri işleme süreçleri içerebilir. Bu tür izinler çerez onayından ayrı olabilir ve kendi amaçları bakımından açıklanmalıdır. Kullanıcı, ihtiyaç duymadığı uygulama izinlerini kapatabilir, tarayıcı geçmişini ve kayıtlı çerezleri düzenli aralıklarla temizleyebilir. Ayarların değiştirilmesi bazı tercihlerin yeniden sorulmasına veya oturumun sona ermesine neden olabilir.
Üçüncü taraf içeriklerin çerez etkisi
Sayfaya gömülü video, harita, sosyal medya gönderisi veya harici yazı tipi gibi bileşenler üçüncü taraf alan adlarıyla bağlantı kurabilir. Bu bağlantılar, ilgili sağlayıcının kendi çerezlerini veya benzer tanımlayıcılarını kullanmasına neden olabilir. Bileşenin sayfada bulunması, kullanıcının tüm izleme teknolojilerine otomatik olarak izin verdiği anlamına gelmez. Sağlayıcıya ait içerik yüklenmeden önce tercih gerekip gerekmediği teknik ve hukuki açıdan değerlendirilmelidir. Harici bileşenler için kullanılan sağlayıcı, amaç ve veri akışı mümkün olduğunca açık anlatılmalıdır. Temel içerik, zorunlu olmayan izleme teknolojileri reddedildiğinde de makul ölçüde kullanılabilir kalmalıdır.
Tercihlerin cihazlar arasında yönetimi
Çerez tercihleri çoğu durumda kullanılan tarayıcı veya cihaza bağlıdır. Kullanıcı yeni bir telefon, bilgisayar ya da farklı tarayıcı kullandığında önceki seçimin otomatik taşındığını varsaymamalıdır. Her ortamda tercih ekranı yeniden kontrol edilebilir. Bu durum kullanıcının aynı kategorileri tekrar seçmesini gerektirebilir; tercih yönetimi kolay erişilebilir olmalı ve gereksiz işlem yükü oluşturmamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Tüm çerezleri kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Zorunlu olmayan kategoriler için gereken hukuki tercih sunulmalı; kabul, ret ve tercihleri yönetme seçenekleri anlaşılır biçimde sağlanmalıdır.
Çerez tercihlerimi daha sonra değiştirebilir miyim?
Evet. Tercihlerin yeniden açılıp değiştirilebilmesi gerekir. Tarayıcı ayarlarından da kayıtlı çerezleri silebilir veya sınırlayabilirsiniz.
Çerezler kişisel veri sayılır mı?
Bir çerez veya benzer tanımlayıcı belirlenebilir bir kişiyle ilişkilendirilebiliyorsa kişisel veri işlenmesine yol açabilir ve KVKK kapsamına girebilir.
Üçüncü taraf çerezleri neden önemlidir?
Bunlar dış sağlayıcıların bilgi almasına ve bazı durumlarda yurt dışına veri aktarımına neden olabilir. Sağlayıcı, amaç ve süre şeffaf biçimde açıklanmalıdır.
Son değerlendirme
Çerez tercihi kullanıcının özgür iradesine dayanmalıdır. Kabul, ret ve ayrıntılı ayarlar seçenekleri anlaşılır sunulmalı; üçüncü taraf sağlayıcılar ve yurt dışı veri aktarımı varsa bunlar gizlenmemelidir. Kullanıcı KVKK kapsamındaki haklarını ayrıca kullanabilir.
Çerez envanteri için asgari açıklama standardı
Şeffaf bir çerez envanteri, yalnızca çerez kategorisini değil, tek tek kullanılan teknolojiyi tanımlayabilmelidir. Teknik ad, sağlayıcı, amaç, birinci veya üçüncü taraf niteliği ve saklama süresi gibi unsurlar kullanıcı kararını etkiler. Çerezlerin hangi ülkeye veri gönderdiği veya sağlayıcının başka ülkede bulunup bulunmadığı da gerektiğinde açıklanmalıdır. Genel ifadeler, kullanıcının gerçek veri akışını anlamasını engellememelidir. Envanter, otomatik tarama ile insan incelemesinin birlikte kullanılmasıyla güncel tutulabilir.
Çerez rızası ile diğer izinlerin ayrılması
Çerez tercihi, e-posta pazarlaması veya başka ticari ileti izinleriyle aynı şey değildir. Kullanıcı bir çerez kategorisini kabul ettiğinde, bu durum otomatik olarak kampanya mesajı alma veya başka veri işleme amaçlarına onay verdiği anlamına gelmez. Her izin kendi konusu, kapsamı ve hukuki şartı içinde değerlendirilmelidir. Birden fazla amaç için tek kutucuk kullanmak kişinin neyi kabul ettiğini belirsizleştirebilir. Tercih ekranı basit ve ayrıştırılmış olmalı, zorunlu olmayan seçeneklerin reddi temel hizmete erişimi gereksiz yere engellememelidir.
Çerezleri temizleme ve oturum etkisi
Tarayıcıdaki çerezleri temizlemek, cihazda saklanan belirli kayıtları kaldırabilir; ancak sunucu tarafında daha önce tutulmuş logları otomatik silmez. Kullanıcı çerezleri sildiğinde bazı tercihler kaybolabilir ve oturum sona erebilir. Bu teknik sonuç, çerezleri kabul etmeye zorlama amacıyla kullanılmamalıdır. Kişisel verilerin silinmesi talebi, KVKK kapsamındaki veri sorumlusuna ayrıca iletilebilir ve kanuni saklama koşullarıyla birlikte değerlendirilir. Kullanıcı, tarayıcı yardımı ile veri sorumlusuna yapılan başvurunun farklı işlemler olduğunu bilmelidir.
Çerez açıklamalarının güncel tutulması
Herabet ile ilişkilendirilen her alan adı için çerez envanteri ayrı doğrulanmalıdır. Teknik ekip, site güncellemelerinden sonra birinci ve üçüncü taraf kayıtlarını tekrar incelemeli; sağlayıcı, süre, amaç ve aktarım bilgilerini doğrulamalıdır. Kullanılmayan bir çerez politika listesinde tutulmamalı, yeni eklenen bir teknoloji de açıklama yapılmadan çalıştırılmamalıdır. Tercih panelindeki seçimler sonraki ziyaretlerde doğru uygulanmalı ve kullanıcı tarafından kolayca değiştirilebilmelidir.